Ашаршылық кезінде азық болған құмаршық дақылы ұмыт бола бастады

Дереккөз:24.kz

Атырау облысының Құрманғазы ауданындағы құмдауыт жерлерде молырақ болатын құмаршық өсімдігі жайлы естіп пе едіңіз?

Өткен ғасырлардағы жұт, аштық, соғыс кездерінде жергілікті халықты осы өсімдік аман-сақтап қалған. Жергілікті тұрғындар құмаршықтың дәнінен нан пісіріп, талғажау еткен. Кейінгі молшылық заманда бұл үрдіс ұмытыла бастады. Қазір құмаршықтан азық-түлік өндіру технологиясын көнекөз қариялар мен әжелер ғана біледі.    

Құмаршық шөлейтті аймақтарда өнетін, дәнінің құрамында өте құнарлы дәрумендері бар өсімдік. Бүгіндері мал жейтін шөпке айналған өсімдіктің қадірін білетін жандар аз қалды. Кезінде құмаршықтың арқасында мыңдаған отбасы аштықтың азабынан құтылған болатын. Кезінде құмаршық дәнегінен ұн, талқан, ботқа пісіріп, күнбағыс майы секілді май да өндірілген. 

Раушан Жайықова, Құрманғазы ауылының тұрғыны:

– Менің әкем біздің бала кезімізде үйге құмаршықты алып келетін. 1920-30 жылдары бұл өсімдік қырда тұратын бүкіл қарапайым халықты асырады. Бидай ұны болған жоқ, осы құмаршық құтқарды бізді. 

Құмаршықтан пісірілген нан тары талқанынан әзірленген нан секілді өте дәмді болып келеді. Тойымды әрі құнарлы, көпке дейін қарын аштырмайды. Орталықтан өте алыс, шалғай ауылда тұратын Мәрия Ғұмарова да құмаршықтың қадірін жақсы білетін жандардың бірі.   

Мәрия Ғұмарова, Қошалақ ауылының тұрғыны:

– Мен балаларыма құмаршық туралы жиі айтып отырамын. Әр істің өз құпиясы бар. Оларға құмаршықтан қалай ұн тарту керектігі, талқан жасау, одан соң қалай нан пісіру керектігін үйретемін.

Жергілікті тұрғындар осылайша ұмыт бола бастаған дәстүрдің жоғалып кетпеуіне күш салуда. Өңірге келетін шетелдік туристер қымыз, саумал, шұбат секілді табиғи таза, таңсық асқа өте құмар. Мұның қатарына құмаршықтан істелетін нан мен тарыны қосқан соң мүлде жаңа мазмұнға ие болды дейді ауыл тұрғындары. Оған қоса Құрманғазы ауылындағы өзен-көлдерде туристерді қызықтыратын аң мен құс, түрлі табиғи өсіміктер жетіп артылады. Бұл ерекшеліктер аймақтағы экологиялық және этнологиялық туризмнің дамуына да ықпал етіп отыр.  

Авторлары: Бекен Әлирахым, Темірлан Сұлтанғазы, Жандос Рахметуллин

#Birge #TazaQazaqstan: Мәжілісмендер 7 тоннаға жуық қоқыс жинады

Дереккөз: inform.kz

НҰР-СҰЛТАН. ҚазАқпарат – Мәжіліс депутаттары бүгін Нұр-Сұлтан қаласының маңында өткен #Birge #TazaQazaqstan экочелленджіне қатысты, деп хабарлайды ҚР Парламенті Мәжілісінің баспасөз қызметі.

Мәжілістегі барлық саяси партиялардың парламенттік фракциялары «Nur Otan», «Ақ жол», «ҚКХП», Қазақстан халқы Ассамблеясы, сондай-ақ Мәжіліс аппараттарының қызметкерлері мен еріктілер Қосшы ауылының жанындағы Нұра өзенінің жағасын қоқыстардан тазартты.

Пластикалық және шыны бөтелкелер, құрылыс және бірнеше жылдан бері жиналған тұрмыстық қалдықтар әртүрлі контейнерлерде жиналып, әрі қарай өңдеу мен жоюға шығарылды.

«Мәжіліс депутаттары Birge Taza Qazaqstan акциясын қолдайды. Мұндай акциялардың қажет екені сөзсіз. Осы орайда, табиғатты сақтаудың ең бастысы оны ластамау. Біз алдағы сессияда қоршаған ортаны ластағаны үшін жазаны қатайту бойынша жұмыс істейтін боламыз. Әсіресе, қазір Үкіметпен бірге біз жаңа Экологиялық кодексті әзірлеу үстіндеміз. Бұл мәселелердің бәрі сол жерде ескеріледі деп ойлаймын, – деді Мәжілістің Экология және табиғатты пайдалану комитетінің төрағасы Глеб Щегельский.

Экологиялық акцияға барлығы 1500 адам қатысып, 7 тоннаға жуық қоқыс жиналып, шығарылды.

Қызылорда аумағында «Жасыл белдеу» жобасы жүзеге асырылып жатыр

Дереккөз: 24.kz

Қызылорда қаласында аумағы 30 гектар болатын «Денсаулық және демалыс» саябағы салынып жатыр.

Ал қала аумағында «Жасыл белдеу» жобасы жүзеге асырылуда. Климаты қатаң әрі шөлейтті болып келетін аймақта жасыл желектің ауқымын арттыру үшін тағы қандай шаралар қолға алынбақ? Тақырыпты Нұрлан Жақыпбеков тарқатады.

Қаланы көгалдандыруға үлес қосып жүрген белсенді азаматтардың бірі Болат Нұрқожаев. Ол күнделікті күйбеңнен қолы қалт етсе, саябақтардың сәнін келтіруді ойлайды. Су келмей тұрған арықтарды тазалап, ауырып тұрған ағашқа нәр беруге қаланың әрбір азаматы үлес қосуы тиіс деп санайды ол. 

Болат Нұрқожаев, қала тұрғыны:

– Арықты тазалау, су жіберу, суды жүргізу, алдына жүрмей жатқан жерін трубалардың астынан тесіп, бітеліп қалады, соларды тазалып жіберіп, суды жүргізіп жіберуге жауапты адамдар болса болды. Мұнда басқа ешқандай проблема жоқ.

Қызылорда қаласында жасыл желекпен көмкерілген саялы орындар жоқ емес. Дегенмен тағы 10 мың шаршы метрден астам жер көгалдандырылады. Ол үшін 11 шақырым аяқ су каналы тартылады.  Оның маңайына 12 спорт алаңы, веложол секілді демалыс аймақтары қарастырылған. Айтулы жобаның құны 1 млрд теңгеден асып жығылады. Ал осыдан 3 жыл бұрын қолға алынған «Жасыл белдеу» жобасы аясында бүгінде 24 гектар шөлейтті жерде 14 мың түп ағаш өсіп тұр.

Байкенже Әметов, облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының бөлім басшысы:

– Қазір біз мынау «Батыс Еуропа-Батыс Қытайдың» Аралға кетіп бара жатқан жолын зерттеп жатырмыз. Кезінде көпдеген жерлер, жекеге беріліп кеткен. Жекеге алғандар бізге бергісі жоқ қайтадан үкіметке. Бұл енді қазір қалалық жер қатынастары бөлімі үгіт-насихат жұмыстарын жүргізіп жатыр. Себебі жолдың бойына әдемі қылып ағаш егуіміз керек. 

Бұл жоба биыл да жалғасын тауып, тағы 534 гектар жерді игеру үшін зерделеу жұмыстары басталған.   

Авторлары: Нұрлан Жақыпбеков, Қанат Еңсебаев, Айтмұхамед Байділдаев

Қазақстанның сирек кездесетін аңдары фотоқақпанға түсіп қалды

Дереккөз: inform.kz

НҰР-СҰЛТАН. ҚазАқпарат – ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар әлемі комитетінің баспасөз хатшысы Сәкен Ділдахмет елімізде сирек кездесетін аңдардың суреті мен видеосын жариялады, деп хабарлайды ҚазАқпарат тілшісі.

«Буаз ұрғашы қар барысы! Алматы облысында Қазақстанның аңшылар мен балықшылар қоғамының «Табиғат» аңшылық шаруашылығының аумағында фотоқақпанға ұрғашы қар барысы түсіп қалды. Буаз сияқты», – деп жазды Сәкен Ділдахмет Фейсбуктегі парақшасында.

Оның атап өтуінше, видео 2019 жылдың жаз айында түсірілген. «Табиғат» аңшылық шаруашылығының аумағында 70-тен астам фотоқақпан бар. Фотоқақпандардың объективіне құлан мен қабан үйірі, бірнеше құзғын мен қорқау қасқыр түсіп қалған.

Елорданың жасыл белдеуі 30 мың гектарға дейін ұлғаяды

Дереккөз: 24.kz

Қазіргі көрсеткіш 15 мың гектар шамасында. Бас қаланың жасыл желегін жайқалту ісі 2021 жылы жаңаша серпін алмақ. Қазір жобалау жұмыстары жүріп жатыр. 

Бұдан 20 жыл бұрын елорданың іргесіне егілген тал-шыбық қазір зәулім ағашқа айналды. Жалпы аумағы 15 мың гектар жасыл белдеу келешекте екі есе ұлғаюы тиіс. Қазір орман арасы жас шыбықтармен толығып жатыр. Биылдың өзінде 511 мың түп тал отырғызылды. Қайың-қарағайы жайқалып тұрған орманда шырша, емен, үйеңкі сынды ағаштардың 36 түрі өседі. Арасында қарақат, шие тәрізді жеміс-жидектер де бар.

Ардақ Хасенов, «Астана орманы» мекемесінің бас агрономы:

– Шілде-маусым айларында біз орманды зиянкестерден қорғасақ, қазір дала өртінен қорғау жұмыстарын жүргізіп жатырмыз. Бұл бойынша бізде Нұр-Сұлтан қаласының жасыл белдеуі бойынша 6 пост орналастырылған. Онда 40 адам және 6 су таситын машиналар тәулік бойы жұмыс атқарады.

Енді ғана еңсе тіктеп келе жатқан тал-теректерге ерекше күтім қажет. Биыл жауын-шашын мөлшері аз болғандықтан, жұмысшылар тынымсыз тер төгуге мәжбүр. Есесіне бұл бас қалаға жақын ауыл тұрғындары үшін екі қолға бір күрек. Таңның атысы, күннің батысы 900-дей еңбеккер ағаштарды суарып, орман алқабын көркейтуге үлес қосады.

Дәметай Сүлейменова, жұмысшы:

– Мен Оразақ ауылының тұрғынымын. Осы Астана орманында бірнеше жылдан бері жұмыс істеймін. Уақытында келіп кетеміз. Айлық жақсы, ай сайын беріп тұрады. Осы талдарды егіп, елка, клен ағаштарын егіп, жақсы өсіп тұрса, өте қуанамыз.

Елордадағы жасыл белдеу аумағы 30 мың гектарға жетсе, 1 миллионнан астам тұрғыны бар бас қала үшін экологиялық ахуал да жақсарады. Сонда ғана әрбір тұрғынға 250 шаршы метр орман алқабы тиесілі болып, халықаралық талаптарға толық сәйкес келмек. Қазірдің өзінде, Арқаның аңызағы азайғаны анық байқалады. Бұл осы бағыттағы жұмыстардың игі нәтижесі. 

Авторлары: Рауан Мыңбаев, Арман Ақшабаев

БҚО-да 4 мың жарым гектар суармалы алқап қалпына келтірілген

Дереккөз:24.kz

Батыс Қазақстан облысында суландыру жүйесін жаңғыртып, суармалы алқаптардың аумағын арттыруда соңғы жылдары ауқымды жұмыс атқарылды.

Киров-Шежін каналын аршудың арқасында биыл Жайықтың суы Қараөзенге жеткізілсе, тағы бес нысанды қалпына келтіру нәтижесінде көлтабандар көлемі 29 мың гектарға көбейген, су барған соң 300 мың гектар жайылым игерілген. Таяу жылдары Жайық өзенінің сол жағалауына су шығару көзделген, деп хабарлайды «Хабар 24».

Жайық өзені арқылы жылына 10 млрд текше метр су ағып өтеді. Өңір шаруалары соның оннан бірін де пайдаланбайды. 600 млн текше метр тіршілік нәрін ұстап қалуға жоспар болғанымен, оны орындаудың өзі оңай емес. Себебі Жайықтан шығар арналар әбден тайыздап, бітеліп қалған.

Махамбет Ықсанғали , облыстық табиғи ресурстар басқармасы басшысының орынбасары:

– Көшім су каналына дейінгі 45 шақырым жерді тазалау мәселесі. Онда бұрыннан батып кеткен су нысандары, баржалар, соларды алып тастау мәселесі тұр. Бұл жұмыс қазіргі таңда жүргізіліп жатыр. Осы арқылы біздер Киров су қоймасына секундына 30-35 куб судың келуін қамтамасыз ету керек.

«Киров су қоймасы мен одан төрт тарапқа тарайтын суландыру жүйесінің тіршілік нәріне толуы осы жұмыстарға тікелей байланысты», – дейді мамандар. Сонда ғана суландыру жүйесін қалпына келмек. Соңғы жылдары атқарылған істердің арқасында өңірде 29 мың гектар көлтабанға су шыққан, 4 мың жарым гектар суармалы алқап қалпына келтірілген. Мәселен, Казталов ауданына қарасты Қайшақұдық ауылының маңында биыл мың жарым гектарға жүгері мен жоңышқа егіліпті. 

Рүстем Зұлқашев, Қазталов ауданы әкімінің орынбасары:

– 11 км канал Фурманов каналы тазартылды, 30 шақты қақпа жөнделді. Сол «Дөңгелек» су қоймасынан мамыр айында су берілді. Енді екінші кезеңі бар осы жобаның. Осы шаралар жақсы істеп кетіп жатса, тағы да 2400 гектардай суармалы жүйелер қалпына келтіру жоспары бар.

 Су келгесін шалғай аудандарға инвесторлардың да қызығушылығы артқан. Осы Талдыапан округінде күні бүгін 5 мың басқа арналған мал бордақылау алаңы салынып жатыр.

Андрей Попов, учаске бастығы:

– Күзге қарай құрылыс аяқталады. Жақын ауылдардағы қожалықтар мен тұрғындардан малды сатып алуды бастаймыз. Бұл бордақылау алаңның төбесі ашық болады, жан-жағына желден қорғайтын қоршаулар орнатамыз. Жұмыс жүріп кетсе кешенді кеңейту, 10-20 мың басқа жеткізу ойда бар.

Келешекте Жайықтың сол жағындағы аудандарды да суландыру жоспарланған. Қазір жоба-сметалық құжаттар сараптамадан өтіп жатыр.

Махамбет Ықсанғали, облыстық табиғи ресурстар басқармасы басшысының орынбасары:

– Ақжайықтан су алып Шалқар көлі арқылы Солянка су қоймасына дейін су жеткізу. Екінші кезеңі одан Азынабай-Тайпақ каналына жеткізу, одан кейін каналын жөндеген кезде Жайық өзенінің сол жағынан 300 мың гектар жерге су шығаруға мүмкіндік пайда болады. Бұрын су жайылған жерлер, қазір үлкен каналда су болмағандықтан осы жерлер пайдаланылмай тұр.

Су – тіршілік көзі. Суландыру жүйесін жаңғырту – ауыл шаруашылығының қарқынды дамуына, осы арқылы әлеуметтің әлеуеті артуына ықпал етпек.

Авторлары: Е. Жылқайдарұлы, Б. Жарылғасов

Министрлер мен әкімдер су қоймасын қоқыстан тазалады

Дереккөз: inform.kz

НҰР-СҰЛТАН. ҚазАқпарат – Қоянды су қоймасын қоқыстан тазартуды мақсат еткен «Бірге – Таза Қазақстан» экологиялық акциясының видеосы жарияланды, деп хабарлайды ҚазАқпарат. 

Акцияға 1200 адам қатысып, Нұр-Сұлтан қаласы маңындағы Қоянды су қоймасын тазалады. Жалпы көпшілікпен бірге қоқыс жинауға Үкімет мүшелері, елорда мен Ақмола облысының әкімдері, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың, дипломатиялық корпус, жергілікті атқарушы органдар өкілдері, студенттер мен волонтерлер атсалысты.

#Birge #TazaQazaqstan экологиялық акциясына атсалысқан Премьер-Министр Қоянды су қоймасының жағалауын қоқыстан тазарту жұмыстарына қолғабыс жасады. Үкімет басшысы барлық облыс басшыларын министр Мағзұм Мырзағалиевтің бастамасын жалғастыруға шақырды.

«Мен бұл акция бүкіл Қазақстан бойынша жалғасатынына сенімдімін. Бұл жобаны Қазақстан аймақтарында дамытуға шақырамын. Акция жалпыхалықтық сипат алып, елдегі экологиялық жағдайдың жақсаруына жол ашады деп сенемін», – деді Асқар Мамин.

Еске сала кетейік, ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрі Мағзұм Мырзағалиев жаңа бастама көтеріп, елорда маңындағы демалыс орындарын бірге тазалауға шақырған болатын. 

БҚО-да Шаған өзенін тазарту жұмыстары басталды

Дереккөз: 24.kz

Батыс Қазақстан облысындағы Шаған өзенін тазарту жұмыстары басталды.  Орал өзенінен келетін су осы 47 шақырымдық  канал арқылы Орал-Көшім сумен жабдықтау жүйесіне келіп құяды.

Биылғы жылы Орал суының аз болуына байланысты жүйеге келетін судың ағымы секундына 30 текше метрден 5-ке дейін төмендеді. Сол себепті суды сілтіден, құмнан және батпақтан тазарту үшін көп функционалды құрылғы іске қосылды. Сондай ақ жарты ғасыр бұрын салынған ескі көпір де жөнделеді. Орал-Көшім жүйесі 3 миллион гектар жайылымды суаруды қамтамасыз етіп отыр. Өңір тұрғындарының айтуынша, Орал өзеніндегі судың төмендеуі осыдан 50 жыл бұрын болған екен.

Шынболат Ермағамбетов, «ҚАЗСУШАР» РММК ОФ Бас гидротехнигі:

– Негізгі мақсатымыз мына осы арнаның бойындағы батып кеткен көпірлерді, құлаған ағаштарды арнадан шығару. Бұрынғы қалқымалы көпір, 30-40 жыл болған болар батып кеткеніне, соны шығарып жатырмыз. Айта кететін жағдай бұл арна соңғы 30-35 жыл тазалнған жоқ.

Ринат Шауенов, табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының басшысы:

– Мына Жайық өзеннен төменге біздің магистралдық каналдарымыз бар ғой, 6-7 ауданды сумен қамтамасыз етіп отырмыз. Ең маңызды осы проток Шаған деп айтамыз 47 шақырым каналымыз бар, основной артерия деп айтқандай, осы жердің бастамасын тазарту жұмысын жүргізіп жатырмыз. Суды біздер 4 кубтан 14-15 кубқа дейін мүмкімшілік жасаймыз, сонда маны бүткіл су Жайықтан келген төмендегі каналдарымызға толықтай жетеді.

БҚО-да мыңнан астам жас «Жасыл ел» арқылы жұмыс тапты

Дереккөз: 24.kz

БҚО ЖАСЫЛ ЕЛ СТУДЕНТТЕР ЖАСТАР СОНДАЙ-АҚ… БҚО-да балалар мінген қайықты жел айдап әкетті БҚО-да дауылдан мектептің шатыры ұшып кетті БҚО-да көлеңкелі айналымдағы 10 млрд теңге анықталды Грузиялық студенттерге жұмыс табу қиын Әзербайжанда күндізгі бөлімде оқитын студенттердің жұмыс істеуіне рұқсат жоқ БҚО-да мыңнан астам жас «Жасыл ел» арқылы жұмыс тапты 07:36, 10.07.2019 60 UPD: 14:48, 10.07.2019 Батыс Қазақстан облысында биыл 1175 бозбала мен бойжеткен «Жасыл ел» жасағына жұмысқа орналасты, деп хабарлайды «Хабар 24» тілшісі.

Бұл жалпы ниет еткендердің бестен бір бөлігі ғана. Жастар жаз мезгілінде нәпақа тауып қана қоймай, өңірдің тазалығына үлес қосуға асық.

Орал орман шаруашылығында жастар үшін жұмыс жеткілікті. Жасыл желекті суарып, түрлі құрт-құмырсқадан сақтаумен қатар жаңа көшеттерге орын даярлау керек. Бұл жұмысқа негізінен студенттер жұмылдырылған. Арасында мектептің жоғары сынып оқушылары да бар.

Нұртілек Ғалиуллин, «Жасыл ел» жасағының командирі:

– Әуелі ағаштардың түбін қопсытып, ондағы арам шөптерден тазартамыз, барлығын суарып және жаңа ағаш түрлерін егетін боламыз. «Жасыл елдің» жастарға беретіні өте көп. Мысалы, еңбекке деген құлшыныстарын арттырады, жұмысқа деген ерік-жігерлерін арттырады.

Ауа райының ыстық болуына байланысты арнайы киім үлгісі де жеңіл матадан тігілген. «Жасыл елдің» эмблемасымен қатар тігіншілер Жастар жылының таңбасын да орналастырған. Жұмысшы жастардың арнайы киімі жергілікті фабрикада тігіледі. Мемлекеттік тапсырысты алған кәсіпорын негізінен мүмкіндігі шектеулі жандарды жұмыспен қамтып отыр.

Берік Әбілқасов, тігін фабрикасының директоры:

– «Жасыл елден» студенттік отрядқа тапсырыс алып жатырмыз. Осындай тапсырыстар көп болғанын қалаймын, себебі, мүгедектер жұмыс істейді.

«Жасыл ел» жасағы сарбаздарының жалақысы 70 мың теңге төңірегінде. Сондықтан жаз мезгілінде жұмыс істеп, нәпақа табамын деушілер саны көп. Мәселен, тек биылдың өзінде 1175 орынға 5 мыңнан астам адам өтініш берген.

Аслан Тапишев, облыстық «Жасыл ел» штабының жетекшісі:

– Қаражат көлемі көбейсе, «Жасыл ел» бағдарламасында жазғы мезгілде өздерінің уақыттарын тиімді пайдаланып жұмыс істесе, 1175 емес, 2000-2500 сарбаз жас бұл жұмысқа тартылса жақсы болар еді. 

Жастар жасағының өңірлік штаб өкілдері көп балалы үйдің өрендерін «Жасыл ел» қатарына алудың арнайы тетігін жасау қажет дейді. Бұл әлеуметтік әлсіз топты қолдап қана қоймай, өскелең ұрпақты еңбекке баулудың таптырмас жолы болмақ.

Авторлары: Мансұр Есқожин, Ботагоз Базарбаева, Болат Жарылғасов

«Сарыарқа» газ құбырының құрылысына тың технологиялар қолданылады

Дереккөз: 24.kz

«Сарыарқа» магистральды газ құбырының құрылысына Чехияның әйгілі компаниясы қатысады, деп хабарлайды «Хабар 24».

Көгілдір отынды елді мекендерге тарату үшін көптеген қосалқы бөлшектер керек. Ал бұл салада Қазақстанның тәжірибесі аздау. Енді чех технологиясы бойынша бұл құрылғылар отандық кәсіпорындарда жасалады. Қарағандыдағы кәсіпкерлер палатасында өткен кездесуде тараптар жұмыс жоспарын пысықтады.

Айта кетейік, «Қызылорда – Жезқазған – Қарағанды – Теміртау – Астана» бағыты бойынша салынатын «Сарыарқа» магистральды газ құбыры болашақта 3 миллион тұрғынды көгілдір отынмен қамтамасыз етеді. Оның 820 шақырымы Қарағанды облысы арқылы өтеді. Өңірдегі 5 ірі қала мен 119 елді мекенге газ тартылады.

Генадий Копьяк, Кәсіпкерлер палатасы жанындағы машинақұрылысы комитетінің төрағасы:

– Дәл қазіргі уақытта Қазақстанда өндірілмейтін қосалқы бөлшектердің сызбаларын, жасалу технологиясын чехтардан алмақпыз. Қысым датчигі, газ есептегіш секілді көптеген қондырғыларды өзімізде өндірсек, бағасы да анағұрлым арзанға түседі. Бұл бағытта жұмыс істейтін мамандарды оқуға жіберіп, біліктілігін жетілдіруіміз керек.

 

Нұр-Сұлтан қ., Мәңгілік Ел д-лы, 11/1, 6 қабат

Тел.: +7(7172) 95-46-89

Яндекс.Метрика