Каспий теңізіндегі бекірелердің азаюына не себеп

Дереккөз: 24.kz

Каспий теңізінде бекіре азайып барады, деп хабарлайды «Хабар 24».

Балықтың бұл түрін қорғаудың бір амалы – су маржанын аулау туралы мораторий. Мамандар оны 10 жылға ұзарту керек дейді. Алайда мұндай құжат ғылыми зерттеулердің негіздемесі және Каспий жағалауындағы барлық мемлекеттердің келісімімен қабылдануы тиіс.

Каспий теңізінде бекіре тұқымдас балықтардың саны азайып барады. Оған бірнеше себеп бар. Азықтың азаюы, судың ластануы және заңсыз аулау. Мамандар балықтың бұл түрін аулауға мораторийді ұзатпаса, оның санын көбейту мүмкін емес деп отыр 

Мехман Ахундов, экология және табиғи қорлар министрлігінің өкілі:

– Каспийдің әр бөлігінде бекіре санын қалпына келтіру көп уақытты қажет етеді. Бұған теңізді жағалаған ел жағалауындағы экологиялық жүйенің ерекшеліктері әсер етеді. Ғалымдар мораторий мерзімін 5 жылдан 10 жылға дейін ұзарту керек деп санайды. Алайда бұл мәселе бойынша ортақ шешім болмағандықтан, әр жыл сайын тыйым күші тағы бір жылға ұзартылып жүр. Әзірге ғылыми негіз әзірленіп жатыр. Осыдан кейін мораторийді ұзақ мерзімге ұзарта аламыз деп ойлаймын.

Каспий теңізіндегі экологиялық жүйенің өзгеруі бекіре тұқымдас балықтар санына кері әсер тигізіп отыр. Атап айтқанда, олар қоректенетін майшабақ азайып барады. Сарапшылар бекіре аулауға мораториймен қатар, майшабақ аулауды да шектеу керек деп санайды.

Мехман Ахундов, экология және табиғи қорлар министрлігінің өкілі:

– Бекіре санының қысқаруы тек азықтың азаюына ғана байланысты емес. Соңғы 20 жылда заңсыз аулаудың артуы да әсер етіп отыр. Браконьерлер балықтың осы түрін көбейтуге мүмкіндік бермей жүр, нәтижесінде бекіре тұқымдас балықтар құрып кету қауіпі төніп тұрған жануарлар тізіміне кірді. Сол себептен олардың толық жоюылуына жол бермес үшін түрлі шаралар қабылдаймыз.

Мәселені шешудің бір жолы – бекіре балықтарын қолдан өсіру. 2019 жылы Әзербайжанның балық өсіру кәсіпорындары 342 мың құртшабақ бекірені теңізге жіберді. Каспий жағалауындағы елдер браконьерлермен бірлесіп күресіп келеді. Жақын арада бұл мемлекеттер заңсыз балық аулауға қатал шаралар қабылдауды көздеп отыр. 

Авторлары: Шафаг Алиева, Айгюн Гасан

Табиғи апаттардың жиілеуіне не себеп

Дереккөз: 24.kz

Әлемнің түкпір-түкпірінде табиғат тосын мінез танытуда, деп хабарлайды «Хабар 24».

Бір өңірлерді су басып, ақ ұлпаның астында қалып жатса, енді бір елдерде орман өрті өрши түсті. Соңғы уақытта ауа райы қолайсыздығы Грекия, Израиль, Австралия және Пуэрто-Рикода тіркелген. Экологтар табиғи апаттардың жиілеуі климаттың өзгеруінен дейді.

Австралияда орман өртімен күрес жалғасып жатыр. Қызыл жалын осыдан бірнеше ай бұрын тұтанған. Бүгінге дейін жүзден астам өрт ошағы тіркелді. Себеп – ауа райының шамадан тыс ысып кетуі. Австралияда қазір жаз. Оған құрғақ желді қосыңыз. 19 желтоқсан күні билік өкілдері елде төтенше жағдай режимін енгізді. Бірнеше күн бұрын тұрғындарды жаппай эвакуациялау басталды. 

Алдын ала ақпарлар бойынша қызыл жалын жүзден астам тұрғын-үй мен бес миллион гектар жасыл желектің күлін көкке ұшырған. Бұл Амазониядағы орман өртінен бес есе, Калифорниядағыдан үш есе ауқымды деген сөз. Тілсіз жаудан жарты миллионнан астам жануар қырылды. Оның қатарында коала мен кенгурулар бар.  

Джон Стэнтон, жергілікті тұрғын:

– Мен осы ауданда туылдым. Бүгінге дейін мекенжайымды өзгерткен емеспін. Енді көшуге мәжбүрмін. Себебі қызыл жалыннан үйім өртеніп кетті. Менің ағамның шаруа қожалығы үш мың қойымен бірге күлге айналды.

Австралияда орман өрті басталғалы бері 25 адам көз жұмған. Тағы ондаған адам іс-түзсіз жоғалғандардың қатарында. Құтқарушылар әзірге қандай-да бір ақпар таратудан бас тартып отыр. Ал метеорологтардың болжамынша, ауа райы жақын күндері жақсара қоймайды.

Шейн Фицсиммонс, өрт сөндіру қызметінің комиссары:

– Бұл өрттің ең ауқымды маусымы болып отыр. Құрғақшылық пен қатты жел салдарынан осындай апат орын алды. Тілсіз жау тез тарауда. Оны ауыздықтау үшін қолдан келгенін істеп жатырмыз. 

Бүгінде австралиялық өрттің қою түтіні мұхит асып, Латын Америка елдеріне жеткен. Чили мен Аргентина аспаны көк түтіннен көрінер емес.

Бұл арада Оңтүстік Африка Республикасында тарихтағы ең сорақы қуаңшылық тіркелді. Бұл өңірге ақ жауын түспегелі қашан. Аптап ыстықтың бет қайтар түрі жоқ. Ұлттық саябақта жүзден астам жануарлар қырылып қалды. Миллиондаған адам аштықтан ажал құшуы мүмкін.

Туру Лодж, саябақ менеджері:

– Соңғы алты-жеті жылда өңірге жауын өте сирек жауды. Мына құрғақшылық аяқталады деп сенеміз. 2019 жыл біз үшін ең ыстық әрі қуаңшылық жылы болды. Дегенмен тарихқа қарасақ, өңірде ауа райы күрт өзгеріп отырған. Қазан айында суық сүйектен өтсе, қазір аптап ыстықтан дем ала алмай отырмыз.

Израильде – су тасқыны. Салдарынан 6 адам қаза тапты. Айта кетейік, өткен демалыс күндері Тель-Авивте жауынның екі айлық нормасы түскен. Табиғи апаттан келген шығын енді ғана есептеліп жатыр. Десе де, тұрғындардың билікке қояр сұрағы жетерлік. Мәселен, жауынға арналған кәріз жүйесі мен құтқарушылардың жұмысына халық наразы.

Синоптиктердің болжамы да көңіл көншітпейді. Израильде жақын күндері жауын аралас дауыл қайта басталады.

Индонезиялық мамандардың да болжамы осыған саяды. Мұнда су тасқынынан 60 адам қаза тапқан. 170 мыңнан астам тұрғын болса баспанасыз қалған. Елді мекендер мен жолдар су астында. Құтқарушылар шалғай ауылдарға азық-түлік пен дәрі-дәрмекті тікұшақ арқылы жеткізіп әлек.

Пуэрто-Риконың оңтүстік жағалауында жойқын жер сілкінісі болды. Қаза тапқандар мен зардап шеккендер жоқ. Дегенмен бірнеше тұрғын-үй қирап қалған. Ағаштар құлап, электр сымдарына зақым келген. 

БЛИЦ:

– Жер сілкінісінен қатты қорықтым. Алдымен ата-анам мен бауырларымды іздеуге шықтым.

– Үй құлай бастағанда ұйықтап жатқанмын. Оянып кетіп, алдын ала дайындап қойған сөмкемді алдым да терезеден секіріп шықтым. Сұмдық болды. Ешкімнің басына салмасын. 

Жалпы 2019 жылы «төтенше климаттық жағдай» сөз тіркесі Оксфорд сөздігінде ең жиі қолданылған сөз болып таңдалынды. Жаһандық жылыну сөзі де өткен жылмен салыстырғанда қолданысқа 100 мәрте көп түскен. Экобелсенділердің айтуынша, климаттың өзгеруіне адами фактор әсер етіп отыр. Себебі өндірістің қарқынды дамуы, жаһандық жылынуға әкеледі.

Еліміздің шығысында қар көшу қаупіне байланысты ТЖД шаралар қолданды

Дереккөз: 24.kz

ШҚО ТЖД ҚАР КӨШКІНІ ХАБАР 24 СОНДАЙ-АҚ… Алматыдағы ұшақ апатынан қаза болғандар саны 15-ке жетті Алматыдағы ұшақ апаты: куәгер оқиғаның қалай болғанын айтып берді Алматыдағы ұшақ апаты: ауруханаға түскен 5 азаматтың жағдайы ауыр Алматыдағы ұшақ апаты: құтқару жұмыстары жалғасуда Дариға Назарбаева Алматыдағы ұшақ апатына байланысты көңіл айтты Еліміздің шығысында қар көшу қаупіне байланысты ТЖД шаралар қолданды 20:55, 26.12.2019 54 UPD: 21:49, 26.12.2019 Шығыс Қазақстанда соңғы 10 тәулік бойы қар толассыз  жауып тұр. Қазір кей аймақтардағы ақ ұлпаның қалыңдығы белуарға дейін жетеді. Таулы беткейде көшкін жүруі мүмкін. Осыдан қауіптенген селден қорғау мекемесінің мамандары мен төтенше жағдайлар қызметі қабақтағы қарды жарып, құлатуға кірісті.

Қауіпті аумақтардағы қардың қалыңдығын есептеу үшін арнайы таяқша белгілер орнатылады. Сол бойынша күнделікті 22 бақылаушы мәліметті орталыққа жеткізіп отырады. Көшкін  жүруі мүмкін аумақтардағы қар жасанды жарылыс арқылы түсіріледі.

Омар Дүзгінбаев, «Қазселденқорғау» ММ облыстық филиалының жетекшісі:

– Күнделікті бақылаушылар қардың қалыңдығын бізге орталық диспичерге беріп  тұрады. Бүгінгі күнге дейін 6  жару жұмыстарын өткізіп, жалпы көлімі 10 мыңнан аса текше метр қарды құлатып түсірдік. 

Биылдан бастап төтенше жағдайлар қызметкерлері жарылыс жасалатын жерді әуелі дрон арқылы көріп алады. Бұл мамандардың жарылғыш заттарды тау басына шығару кезіндегі қауіпсіздігінің кепілі . Өйткені биік тауда  өздігінен түсетін қар көшкіні көп болады.

Қуаныш Есенбаев, облыстық ТЖД бас құтқарушысы:

– Қардың қалыңдығы мөлшермен осы техника арқылы көріп, мына экраннан көрсетеді. Қанша екенін. Сонымен зерттеп  байқаймыз.

– Бұрынғы кезде бәрі қолмен адамдар өздері шығып қаншама уақыт айналады. Ол жер қолайсыз. Басқа жерге бару керек. Соның  бәрі  көп уақыт алатын. Қазір техниканың көмегімен үнемді, уақыт пайдаланамыз.

Жалпы  аймақта қар көшкіні болатын 336 аумақ  бар. Ол жерлерде елді мекен мен  демалыс орындары және автокөлік жолдары бар.

Олжас Керейхан, тілші:

– Бұл Өскемен-Алтай ауданы автокөлік жолның 32-шақырымы. Екі жағы құз беткейдегі кей жерлердегі қардың қалыңдығы 1 метрге дейін жетеді. Сондықтан үнемі бақылауда болдады. Ал қыста бұл жерде қар жасанды жолмен түсіріледі. 

Былтыр аймақта қар аз болды. Бірақ соның өзінде 50-ге жуық жарылыс жасалып, 100 мың текше метр қар түсірілген. Биыл желтоқсан айындағы қардың мөлшері  кейбір жерлерде 80 сантиметрге жетіп қалды. Ал алда қаһарлы қаңтар мен ақ түтек бораны бар ақпан бар.

ШҚО-да шырша кесуге тыйым салынды

Дереккөз: 24.kz

Шығыс Қазақстан облысында осы айдың басынан бастап қылқан жапырақты орманды қорғау шаралары күшейтілді.

Өйткені келе жатқан жаңа жыл мерекесі қарсаңында жасыл желекті отаушылар қатарының артатыны жасырын емес. Шыршаларды табиғат қаскүнемдерінен сақтау үшін орманнан шығатын жолдарға арнайы бекеттер қойылды. Рұқсатсыз орман сұлуын отаған азаматтар әкімшілік жауакершілікке тартылмақ. Олар заңсыз әрекеттері үшін 10 айлық есептік көрсеткішке дейін айыппұл төлеуі мүмкін. Бұнымен қатар келтірілген шығын көлемін де өтейді. Әзірге өңірде браконьерлік іс тіркелген жоқ. Ал мерекелік шаралар үшін белгілі бір шырша мөлшері қарастырылған.

Арман Есентаев, облыстық табиғи ресурстар және табиғатты қолдануды реттеу басқармасы басшысының орынбасары:

– 18 желтоқсан күнгі жағдайға 880 шырша берілген, оның ішінде 344 шырша берілді, дайындалды, ол шыршалар мәдени іс-шараларды өткізу үшін мектептерге, балабақшаларға оқыту мекемелерге берілген.

Жоңғар-Алатау ұлттық саябағында ілбіс камераға ілікті

Источник: inform.kz

НҰР-СҰЛТАН. ҚазАқпарат – Жоңғар-Алатау мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағында ғалымдар ілбісті (қар барысы) фототұзаққа түсірді, деп хабарлайды ҚазАқпарат тілшісі.

Бұл туралы Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің баспасөз хатшысы Сәкен Ділдахмет Facebook-тегі парақшасында жазды

«Қазақстанда 130-150-ге жуық ілбіс (қар барысы) мекендейді.Ұлттық парктің мамандары жабайы жануарлардың саны мен қорғалуын бақылауды ескере отырып фототұзақтар орнатуда. Биыл Жоңғар-Алатау ұлттық саябағында ілбіс камера объективіне 5 рет ілікті. Соңғы кадрлар 2019 жылдың қарашасында түсірілген», – деді Сәкен Ділдахмет.

Оның айтуынша, бұл суреттердің бәрі жануарларды сақтауға бағытталған шаралардың нәтижесі.

Израиль кәріздегі қалдықтардан қағаз шығарып отыр

Дереккөз: 24.kz

Израиль қалдықтарды кәдеге жаратудың тың тәсілдерін ойлап тауып, жаңа технология енгізуде . Енді мұнда кәріз қалдықтарын қайта өңдеу нәтижесінде қағаз алатын болған.

Бұл өнеркәсіптік қондырғы үлкен ауылдың тазалау құрылымының бірінде орналасқан. Ол бизнес үшін де, жергілікті билік үшін де тиімді болып отыр. Өйткені ауыл басшылығы кәріз қалдықтарын өңдеу үшін алаңдамайды. Ал технологияны ойлап тапқан компания өкілдері шикізат көзіне қатысты бас қатырмайды. 

Рафаэль, Ахарон жобаның бас инженері:

– Технология былай жұмыс істейді: біз кәріз қалдықтарынан қатты заттарды бөліп аламыз. Олардан шикізат дайындаймыз. Ол қағаз не энергия өндірісі үшін жаратуға жарамды. Шикізат үшін көп ақша шығындамағандықтан, жоба өзінің тиімділігін көрсетіп отыр. 

a түйіршіктерден кейін қағаз жасалады. Материалдың бір бөлігі энергия өндіру үшін қолданылады. Сөйтіп электр энергиясы шығындалмайды десе де болады. Жылу да кетпейді. Өйткені жағу кезінде бұл түйіршіктер жылудың үлкен мөлшерін бөледі екен. 

Рафаэль Ахарон, жобаның бас инженері:

– Бәрі қайта өңдеу дәрежесіне байланысты. Егер бұл көрсеткіш 50 процент шамасында болса, онда сіз қатты қағазды аласыз. 70 процент кезінде – қатырма қағаз, ал 100 процент кезінде – графикалық қағаз жасап шығарылады. 

Израильде қоқысты қайта өңдеу ұлттық жобаға айналған. Өйткені шағын мемлекет үшін қалдықтарды сақтау маңызды мәселенің бірі. Мәселен, Тель-Авивтегі басты өңдеуші кәсіпорында қоқысты судың көмегімен бөлу технологиясы кеңінен қолданылуда. Сонда қағаз не пластик секілді жеңіл заттар су бетіне қалқып шығады. Органикалық заттар ортасында қалады да, металл суға батып кетеді. Жалпы, елде қалдықтарды қайта өңдеумен үкімет емес, кәсіпкерлер айналысады. Сонда бизнесмендер ақша табады. Ал билік стандарттардың сақталуын қадағалап, инновацияларға салықтық жеңілдіктер жасайды.  Израильдік жүйенің ең басты артықшылығы осы дейді сарапшылар. 

Ақмола облысында қоқыс заңсыз тасталатын 1 жарым мыңнан астам орын бар

Дереккөз: 24.kz

Ақмола облысында 1 жарым мыңнан астам заңсыз қоқыс төгілген орын бар. Бұған жергілікті экологтар ғарыштан түсірілген фотолар арқылы көз жеткізген.

Алайда әуеден бақылау әзірге тек облыс орталығы мен елорда маңындағы 50 шақырым радиустағы аумақты ғана қамтиды. Бірақ, қолда бар деректердің өзі көңілді күпті етеді. Мәселен, Көкшетау қаласының маңайында 200-ден астам жерде күл-қоқыс шашылып жатыр. Мұндай жағдайлар тіпті жеке аулаларда да кездеседі екен. Өйткені тұрмыстық қалдықтарды қабылдайтын арнайы орындар ақылы болған соң тұрғындар қала сыртындағы ой-шұқырларға, кейде тіпті ойына келген жерлерге қоқыс төгіп кете береді. Мамандар, ондай заңбұзушылықтар бойынша жергілікті билік өкілдеріне хат жолдаған. Алайда әкімдіктегілер бұл проблеманы әзірге тек сенбіліктердің көмегімен ғана шешіп отырмыз дейді. Себебі оған арнайы қаржы қарастырылмаған. 

Нұрбек Хамитов, облыстық мемлекеттік экологиялық инспектор:

– Бұл заңсыз қоқыс орны бойынша экология департаменті облыстық және қалалық әкімдіктерге шамамен осыдан бір ай бұрын арнайы хат жолдады. Олар жыл соңына дейін бұл жердегі күл-қоқысты заңды орынға апарып тастаулары тиіс. Олай болмаған жағдайда тиісті шара қолданылады. 

Ольга Полянная, облыстық ТҮКШ және энергетика басқармасының бас маманы:

– Аудандық және қалалық әкімдіктердің берген мәліметі бойынша биыл аймақтағы 622 елді мекеннің 415-інде сенбіліктер ұйымдастырылып, нәтижесінде 174 қоқыс жиналған орын тазаланды. Ол жерлерден 160 мың текше метр күл-қоқыс шығарылған.

Атырауда өзен суының сапасы жіті тексеріліп жатыр

Дереккөз: 24.kz

Атырауда облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясының ұйымдастыруымен өзен суын кешенді тексеру басталды, деп хабарлайды «Хабар 24».

«Эко-акция» шарасына басты мақсаты былтырғыдай балық қырғынына жол бермеу және облыстағы су қоймаларының тазалығына талдау жасау», – дейді мамандар.

Алдымен ат басын тірегеніміз – Атырау су арнасы мекемесінің су алу және пайдаланған суды өзенге ағызу бекеті. Облыс тұрғындары мен өндіріс орындары аталған мекеме арқылы тәулігіне 90 мың текше метр су пайдаланады.Тіршілік нәрі осы арада тазартылып құбырлар арқылы тұтынушыға жетеді. Былтыр Жайық өзенінде орын алған балықтардың жаппай қырылуына себеп болған да осы мекеме еді. Салдарынан 123 тоннадан астам су маржаны текке рәсуа болды. Осы оқыс оқиғадан кейін барлық құзырлы мекемелер су сапасын үнемі бақылауда ұстап келеді.

Темірлан Темірбеков; «Қазгидромет» Р МКинженері:

– Бұл іс-шара апта сайын жоспардан тыс бақыланады. Және де мониторинг жүргізіледі. Су құрамында аса ірі мөлшерде өзгерістер жоқ. Қыс мезгілінде судың салқындауына байланысты болмаса, қатты өзгешелік байқалған жоқ.

Рейд барысында өзен суынан микробиологиялық, химиялық сынамалар алынды. Сынама арнайы зертханада тексеріліп, табиғат пайдаланушыларға тиісті нұсқау беріледі. Негізгі жұмыс орман шаруашылығы жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясының үйлестіруімен жүзеге асуда.

Мәншүк Темешова, ихтиологиялық мониторинг және балық аулауды реттеу бөлімінің басшысы:

– Мақсат – былтырғыдай балық апатының алдын алу. Ол үшін рейдтік іс-шаралар жиі өтуі тиіс. Сондай-ақ, алда барлық қадағалаушы органдар бірлесіп, өзен суына гидрохимиялық мониторинг жасаймыз.

Жайық суын пайдаланушылардың бірі – Атырау мұнай өңдеу зауыты. Кәсіпорын тәулігіне 18 мың текше метрге жуық су алады. Рейдтік іс-шара барысында зауыттың су алу бекетінен де сынамалар алынды. Оның қортындысы бір аптадан соң жарияланады. Осылайша өзен суын бақылау жыл бойы жалғасатын болады.

Шарын ұлттық паркінде Қызыл кітапқа енген сілеусін көзге түсті

Дереккөз: inform.kz

НҰР-СҰЛТАН. ҚазАқпарат – Шарын мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің мамандары жабайы аңдарды тіркеу барысында Үлкен Бұғұтты тауының маңындағы фототұзаққа Түркістан сілеусіні түсіп қалған, деп хабарлайды ҚазАқпарат тілшісі.

Видеоны ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің баспасөз хатшысы Сәкен Ділдахмет Facebook парақшасында жариялады.

«Мысық тұқымдастардың бұл түрі Қазақстанның Қызыл кітабына енген. Қазақстан фаунасында кездесетін сілеусіннің үш түрінің біріне жатады. ХІХ ғасырдың соңында Жетісу өлкесінде сілеусіндер көп болған. Ол кездері жылына 200 сілеусін ауланатын. Өткен ғасырдың 40-50 жылдары жылына 20-30 сілеусін терісі дайындалып келген. 1976 жылы оны аулауға тыйым салынды», – дейді Сәкен Ділдахмет

Түркістан сілеусіні қары қалың жерде тіршілік етеді. Азық іздеп, біршама жерге ауып кетуі мүмкін. Түнде белсенді. Кейде жалғыз да жүре береді.

«Бір дегенде екі-үштен туады. Негізгі азығы – қоян, суыр, елік, қабан, тауешкі. Үй жануарларын да аулай береді», – деп жазады ол.

Мемлекет басшысы «Көкжайлау» жобасымен айналысуға тыйым салды

Дереккөз: inform.kz

АЛМАТЫ. ҚазАқпарат– Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Көкжайлау тау-шаңғы курортына қатысты пікір білдірді, деп хабарлайды ҚазАқпарат тілшісі.

«Қайтадан бұл мәселеге оралмас үшін, мен бүгін осы жобамен айналысуға тыйым саламын. Яғни, Көкжайлау тау-шаңғы курорты жобасымен айналысуға. Ол бізге керек емес», – деді Қасым Жомарт Тоқаев Алматы қаласын дамыту мәселелері жөніндегі кеңесте.

Сонымен қатар, Мемлекет басшысы барлық кәсіби экологтар мен білікті қоғам өкілдері жобаға қарсы екенін атап өтті.

Естеріңізге салайық, бұған дейін Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Көкжайлау» курорттық жобасын жүзеге асыруды кейінге қалдыру туралы ұсыныс айтқан болатын.

Нұр-Сұлтан қ., Мәңгілік Ел д-лы, 11/1, 6 қабат

Тел.: +7(7172) 95-46-89

Яндекс.Метрика